หน้าแรก / ข้อ 183
ข้อ 183
แผนผังความเชื่อมโยง
10 จุดที่เกี่ยวข้อง
A — อ้างเลขกันเป็นตัวอักษร
B — มอบอำนาจ / ถ้อยคำตรงกัน
C — เชื่อมโยงเชิงระบบ
ข้อ ๑๘๓ นอกจากการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลงตามมาตรา ๑๐๓ หากปรากฏว่าคู่สัญญา ไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงได้ และจะต้องมีการปรับตามสัญญาหรือข้อตกลงนั้น หากจำนวนเงินค่าปรับจะเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง ให้หน่วยงานของรัฐพิจารณา ดำเนินการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง เว้นแต่คู่สัญญาจะได้ยินยอมเสียค่าปรับให้แก่หน่วยงานของรัฐ โดยไม่มีเงื่อนไขใด ๆ ทั้งสิ้น ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐพิจารณาผ่อนปรนการบอกเลิกสัญญาได้เท่าที่จำเป็น
ความเชื่อมโยง
18 เส้น
A
มาตรา 103
implements
ข้อ 183 อ้าง 'มาตรา ๑๐๓' เป็นตัวอักษร และเป็น 'เหตุอื่นตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด' ตามมาตรา 103 วรรคหนึ่ง (4)
A
มาตรา 103
implements
จุดสำคัญtier A ที่แข็งที่สุดของสายนี้ — ข้อ 183 อ้าง 'มาตรา ๑๐๓' เป็นตัวอักษรในประโยคเปิดข้อ และวางเงื่อนไขบังคับเพิ่มเติมนอกเหนือจากเหตุบอกเลิกใน ม.103
A
มาตรา 103
delegates_to
มาตรา 103 วรรคหนึ่ง (4) มอบให้ระเบียบกำหนดเหตุบอกเลิกสัญญาเพิ่มเติม → ข้อ 183 (คำปรารภระเบียบฯ ระบุ 'มาตรา ๑๐๓ วรรคหนึ่ง (๔)' เป็นบทอาศัยอำนาจ)
A
มาตรา 103
implements
ข้อ 183 อ้าง 'ตามมาตรา ๑๐๓' เป็นตัวอักษร แล้วเติมเหตุบอกเลิกสัญญาอีกหนึ่งเหตุ คือค่าปรับเกินร้อยละสิบ (คำปรารภอ้าง 'มาตรา ๑๐๓ วรรคหนึ่ง (๔) และวรรคสาม')
B
ข้อ 190/3 (ฉ.3/69)
triggers
จุดสำคัญเกณฑ์ 'ค่าปรับเกินร้อยละสิบ' ทำงาน 2 ชั้น — ชั้นแรกเป็นเหตุพิจารณาบอกเลิกสัญญา (ข้อ 183) ชั้นที่สองเป็นเหตุตัดคะแนน (ข้อ 190/3 (1))
ตัวเลขเกณฑ์เดียวกัน (ร้อยละสิบของวงเงินค่าจ้าง) ปรากฏในสองฉบับกฎหมายคนละปี โดยข้อ 183 (2560) ใช้ตัดสินชะตาของสัญญา และข้อ 190/3 (1) (2569) ใช้ตัดสินชะตาของผู้ประกอบการ ผลคือเมื่อยอดค่าปรับแตะเส้นนี้ ผู้รับจ้างเผชิญผลสองทางพร้อมกัน
B
มาตรา 105
delegates_to
มาตรา 105 เป็นบานพับมอบรายละเอียดวิธีการและขั้นตอนการบริหารสัญญาให้ระเบียบฯ หมวด 6 ซึ่งรวมข้อ 183
B
ข้อ 162
triggers
ค่าปรับรายวันที่ตั้งไว้ตามข้อ 162 เมื่อสะสมเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าจ้าง จะเข้าเกณฑ์พิจารณาบอกเลิกสัญญาตามข้อ 183
ทั้งสองข้อพูดถึงจำนวนเงินก้อนเดียวกันคือ 'ค่าปรับ' ที่คิดจาก 'ราคางานจ้าง'/'วงเงินค่าจ้าง' โดยข้อ 162 กำหนดอัตราต่อวัน และข้อ 183 กำหนดเพดานสะสม จึงเป็นตัวเลขชุดเดียวกันที่ทำงานต่อกัน — ในทางปฏิบัติอัตราตามข้อ 162 คือสิ่งที่กำหนดว่า จะถึงเพดานร้อยละสิบเมื่อผ่านไปกี่วัน
C
ข้อ 171
triggers
ก่อนถึงจุดบอกเลิก การส่งมอบล่าช้าทำให้วันแล้วเสร็จเปลี่ยน คู่สัญญาจึงมีหน้าที่หาหลักประกันใหม่หรือเพิ่มเติมตามข้อ 171 วรรคสอง — ถ้าไม่ทำ ก็เป็นการไม่ปฏิบัติตามสัญญาอีกชั้นหนึ่ง
เป็นเส้นเชื่อมเชิงระบบ: ข้อ 171 วรรคสองระบุเหตุ 'ส่งมอบงานล่าช้าเป็นเหตุให้ระยะเวลาแล้วเสร็จ...เปลี่ยนแปลงไป' ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงเดียวกับที่ทำให้ค่าปรับเดินจนเข้าข้อ 183 แต่ไม่มีการอ้างเลขข้อระหว่างกัน
C
ข้อ 170
triggers
จุดสำคัญจุดที่หา 'ตัวบทริบหลักประกัน' — เมื่อบอกเลิกสัญญาเพราะคู่สัญญาผิดสัญญาตามข้อ 183 คู่สัญญายังไม่ 'พ้นจากข้อผูกพันตามสัญญา' หน้าที่คืนหลักประกันตามข้อ 170 (๒) จึงไม่เกิดขึ้น ผลจึงเท่ากับหลักประกันไม่ถูกคืน
ระเบียบฯ ไม่มีถ้อยคำว่า 'ริบหลักประกัน' อยู่เลย (ตรวจทั้ง 4 ไฟล์แล้วไม่พบคำว่า 'ริบ') กลไกจึงทำงานแบบผกผัน คือระเบียบกำหนดเฉพาะ 'เงื่อนไขการคืน' และผูกไว้กับข้อเท็จจริงว่าคู่สัญญาพ้นข้อผูกพันแล้วหรือไม่ เป็นการอนุมานเชิงระบบจากถ้อยคำ ไม่ใช่การอ้างอิงตรง
C
มาตรา 109
triggers
การบอกเลิกสัญญาเพราะคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาตามข้อ 183 เข้าลักษณะ 'คู่สัญญา...ไม่ปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือนั้น' ตามมาตรา 109 (๒) จึงเปิดทางสู่การลงโทษผู้ทิ้งงาน
ข้อ 183 ไม่ได้อ้างมาตรา 109 และมาตรา 109 ก็ไม่ได้อ้างข้อ 183 แต่ข้อเท็จจริงเดียวกัน (คู่สัญญาไม่ปฏิบัติตามสัญญา) เป็นองค์ประกอบของทั้งสองบท ทั้งนี้มาตรา 109 วรรคหนึ่งยังต้องผ่านเงื่อนไข 'โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร' อีกชั้นหนึ่ง การบอกเลิกสัญญาจึงไม่ได้แปลว่าเป็นผู้ทิ้งงานเสมอไป
C
ข้อ 190/3 (ฉ.3/69)
related_topic
ข้อควรระวัง'ร้อยละสิบ' สองตัวที่คนละฐานและคนละผล — ข้อ 183 (วงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง → บอกเลิกสัญญา) กับ ข้อ 190/3 (1) (วงเงินค่าจ้าง → คะแนนความเสียหาย)
ทั้งสองข้อไม่ได้อ้างถึงกันเลย แต่เป็นตัวเลขเดียวกันบนเส้นทางเดียวกัน (ค่าปรับสะสม) จนเจ้าหน้าที่มักคิดว่าเป็นเรื่องเดียวกัน ข้อเท็จจริงคือ ข้อ 183 อยู่ในหมวด 6 การบริหารสัญญา ใช้กับทุกสัญญา ส่วน ข้อ 190/3 (1) อยู่ในหมวด 7 (ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569) ใช้เฉพาะผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่อยู่ในขอบเขต ข้อ 190/2 และผลคือคะแนนความเสียหายที่อาจนำไปสู่การถูกระงับการยื่นข้อเสนอ — เมื่อค่าปรับเกินร้อยละสิบ อาจโดนทั้งสองทางพร้อมกัน
C
ข้อ 182
related_topic
ถ้าไม่เข้าเหตุตามข้อ 182 ค่าปรับจะเดินสะสมต่อไป จนเข้าเพดานร้อยละสิบตามข้อ 183 ที่ให้พิจารณาบอกเลิกสัญญา
ตัวบทไม่ได้อ้างเลขข้อถึงกัน แต่ผลของการไม่ได้รับการงด/ลดค่าปรับหรือขยายเวลาตามข้อ 182 คือค่าปรับเดินต่อ ซึ่งเมื่อถึงร้อยละสิบจะเข้าเงื่อนไขที่ข้อ 183 บังคับให้พิจารณาบอกเลิกสัญญา จึงเป็นการเชื่อมโยงเชิงระบบที่ผู้บริหารสัญญาต้องเฝ้าดูควบคู่กัน
C
ข้อ 162
precedes
อัตราค่าปรับที่กำหนดตามข้อ 162 คือฐานคำนวณว่าค่าปรับจะเกินร้อยละสิบเมื่อใด ซึ่งเป็นจุดที่ข้อ 183 บังคับให้พิจารณาบอกเลิกสัญญา
ตัวบทสองข้อไม่ได้อ้างเลขข้อถึงกัน แต่ในทางปฏิบัติ ผู้บริหารสัญญาต้องเอาอัตราค่าปรับรายวันที่กำหนดไว้ตามข้อ 162 มาคูณจำนวนวันล่าช้า เพื่อรู้ว่าเมื่อใดจะถึงเพดานร้อยละสิบตามข้อ 183
C
ข้อ 181
precedes
เมื่อเรียกค่าปรับตามข้อ 181 แล้ว ต้องเฝ้าดูยอดสะสม เพราะเมื่อเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง ต้องพิจารณาบอกเลิกสัญญาตามข้อ 183
ตัวบทไม่ได้อ้างเลขข้อถึงกัน แต่เป็นสองขั้นตอนต่อเนื่องของเรื่องค่าปรับเดียวกันภายในหมวด 6 และวางเรียงกันในระเบียบฯ
C
ข้อ 181
triggers
ค่าปรับที่เดินสะสมนับแต่วันครบกำหนดส่งมอบตามข้อ 181 เมื่อสะสมจนจะเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง ก็เข้าเงื่อนไขบังคับให้พิจารณาบอกเลิกสัญญาตามข้อ 183
ข้อ 183 ไม่ได้อ้างข้อ 181 โดยตรง แต่ 'จำนวนเงินค่าปรับ' ที่ข้อ 183 พูดถึง คือค่าปรับตัวเดียวกับที่ข้อ 181 สั่งให้แจ้งเรียก จึงเชื่อมกันด้วยตัวเงินค่าปรับ ไม่ใช่ด้วยการอ้างเลขข้อ
C
ข้อ 182
exception_to
ทางออกก่อนถึงสวิตช์ร้อยละสิบ — ถ้าได้รับการงด/ลดค่าปรับหรือขยายเวลาตามข้อ 182 จำนวนวันปรับย่อมลดลง ค่าปรับจึงอาจไม่ถึงร้อยละสิบและไม่ต้องเข้าข้อ 183
ข้อ 182 ไม่ได้เขียนว่าเป็นข้อยกเว้นของข้อ 183 แต่โดยผลของการลดจำนวนวันปรับ ย่อมทำให้ฐานคำนวณ 'จำนวนเงินค่าปรับ' ตามข้อ 183 ลดลงตามไปด้วย เป็นข้อยกเว้นเชิงผล ไม่ใช่เชิงถ้อยคำ
C
มาตรา 120
triggers
จุดสำคัญมาตรา 120 วรรคหนึ่ง ผูกโทษอาญาไว้กับหน้าที่ 'ตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวง ระเบียบ หรือประกาศที่ออกตามความในพระราชบัญญัตินี้' ด้วย ทุกข้อของระเบียบฯ จึงมีผลทางอาญาแฝง รวมถึงหน้าที่พิจารณาบอกเลิกสัญญาตามข้อ 183
มาตรา 120 ไม่ได้อ้างเลขข้อของระเบียบเป็นรายข้อ แต่ใช้ถ้อยคำครอบคลุมทั้งชุด ('ระเบียบ...ที่ออกตามความในพระราชบัญญัตินี้') การเชื่อมมายังข้อ 183 จึงเป็นการอนุมานเชิงระบบ ทั้งนี้ยังต้องครบองค์ประกอบเจตนาพิเศษ คือ 'โดยมิชอบ เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด' หรือ 'โดยทุจริต' การละเลยด้วยความประมาทหรือเข้าใจผิดไม่เข้ามาตรานี้
C
ข้อ 162
sets_threshold
ค่าปรับรายวันที่ตั้งตาม ข้อ 162 สะสมไปจนถึงเพดานร้อยละสิบของ ข้อ 183 แล้วต้องพิจารณาบอกเลิกสัญญา
ข้อ 183 ไม่ได้อ้าง ข้อ 162 แต่ 'จำนวนเงินค่าปรับ' ที่พูดถึงย่อมมาจากอัตราที่ตั้งตาม ข้อ 162 หรือ ข้อ 163 เท่านั้น — ในทางปฏิบัติเจ้าหน้าที่ต้องคำนวณจุดตัดเป็นจำนวนวันตั้งแต่ทำสัญญา จึงต้องผูกสองข้อนี้เข้าด้วยกัน
A ตัวบทอ้างเลขกันเป็นตัวอักษร
B มอบอำนาจ / ถ้อยคำตรงกัน
C เชื่อมโยงเชิงระบบ (มีเหตุผลกำกับ)
อยู่ในประเด็น
ขั้นที่ 5-6 · ลงโทษเป็นผู้ทิ้งงาน ผลของการเป็นผู้ทิ้งงาน และการเพิกถอนหมวด 7 ใหม่ (2569) — ประเมินผลผู้ประกอบการ วงจรที่ปิดกลับเข้าต้นน้ำตรวจรับงวดงาน จ่ายเงิน ค่าปรับ ขยายเวลา และบอกเลิกสัญญาขั้นที่ 4 · หลักประกันสัญญา — 'ริบ' อยู่ตรงไหน และเชื่อมกับข้อ 170 อย่างไรการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลงขั้นที่ 1-3 · ส่งงานล่าช้า → ค่าปรับ → ค่าปรับเกินร้อยละสิบ → บอกเลิกสัญญาการงดหรือลดค่าปรับ และการขยายเวลาทำการตามสัญญาค่าปรับ (อัตรา การเรียก การสงวนสิทธิ์ และเพดานร้อยละสิบ)ขั้นที่ 7-8 · ประเมินผลการปฏิบัติงาน (หมวด 7 ใหม่ พ.ศ. 2569) และวงกลับสู่คุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอขั้นที่ 9 · ความรับผิดของเจ้าหน้าที่ฝั่งรัฐ — มาตรา 120 ผูกโทษอาญาไว้กับ 'ระเบียบ' ด้วยอัตราหลักประกัน เงินล่วงหน้า และค่าปรับ — ร้อยละที่ห้ามหยิบผิดตัว
หนังสือเวียนที่เกี่ยวข้อง
3 ฉบับ
ว 124/2566
ใช้อยู่
1 มี.ค. 2566 · แนวทาง
แนวทางปฏิบัติในการเร่งรัดการปฏิบัติงานตามสัญญาและการกำหนดคุณสมบัติของผู้มีสิทธิยื่นข้อเสนอ
ออกมาเพราะคู่สัญญาขาดสภาพคล่อง ทำงานล่าช้าจนค่าปรับสูงหรือทิ้งงาน วางแนวทาง 2 เรื่อง: (1) คุณสมบัติด้านการเงินของผู้ยื่นข้อเสนอ: นิติบุคคลจดทะเบียนเกิ…
ว 108/2563
ใช้อยู่
25 มี.ค. 2563 · แนวทาง
แนวทางปฏิบัติการดำเนินการภายหลังหน่วยงานของรัฐบอกเลิกสัญญาซื้อหรือจ้างตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๑๐๓ วรรคหนึ่ง (๒) หรือ (๔)
ลำดับงานหลังบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 103 (2) หรือ (4): (1) หลักประกันเป็นหนังสือค้ำประกัน ให้แจ้งธนาคาร/บริษัทเงินทุนผู้ค้ำให้ชำระเต็มจำนวนภายใน 15 วัน โด…
ว 83/2562
ใช้อยู่
22 ก.พ. 2562 · แนวทาง
การซ้อมความเข้าใจการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐ ข้อ ๑๘๓
ซ้อมความเข้าใจข้อ 183: (1) เมื่อเลยกำหนดส่งมอบจนค่าปรับเกินร้อยละ 10 ของวงเงิน หน่วยงานต้องมีหนังสือแจ้งคู่สัญญาว่าค่าปรับเกินร้อยละ 10 แล้ว และจะบอกเ…