หน้าแรก / การบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง
การบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง
มาตรา 103 วรรคหนึ่ง ให้ผู้มีอำนาจใช้ดุลพินิจบอกเลิกสัญญาได้เมื่อมีเหตุ 4 ประการ โดย (4) คือ 'เหตุอื่นตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด' ซึ่งเป็นช่องมอบอำนาจ และคำปรารภระเบียบฯ 2560 ก็ระบุ 'มาตรา ๑๐๓ วรรคหนึ่ง (๔)' ไว้เป็นบทอาศัยอำนาจโดยตรง เหตุอื่นที่ระเบียบกำหนดอยู่ที่ ข้อ 183 คือ เมื่อคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาได้และค่าปรับจะเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง ให้พิจารณาบอกเลิกสัญญา เว้นแต่คู่สัญญายินยอมเสียค่าปรับโดยไม่มีเงื่อนไข หัวหน้าหน่วยงานของรัฐจึงผ่อนปรนได้เท่าที่จำเป็น
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1. ตรวจว่าเข้าเหตุบอกเลิกสัญญาข้อใด: (1) เหตุตามที่กฎหมายกำหนด (2) เหตุอันเชื่อได้ว่าผู้ขายหรือผู้รับจ้างไม่สามารถส่งมอบงานหรือทำงานให้แล้วเสร็จได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด (3) เหตุอื่นตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้หรือในสัญญาหรือข้อตกลง (4) เหตุอื่นตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด (ม.103 วรรคหนึ่ง)
- 2. ถ้าอ้างเหตุตาม (4) ให้ดูข้อ 183 ซึ่งเป็นเหตุที่ระเบียบกำหนดไว้ คือ คู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงได้ และค่าปรับจะเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง
- 3. คำนวณค่าปรับสะสมจากอัตราที่กำหนดไว้ในสัญญาตามข้อ 162 เทียบกับวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้าง เพื่อดูว่าถึงร้อยละสิบแล้วหรือยัง
- 4. ถ้าถึงเพดานร้อยละสิบ ให้หน่วยงานของรัฐพิจารณาดำเนินการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง (ข้อ 183)
- 5. ทางเลือกแทนการบอกเลิก: ถ้าคู่สัญญายินยอมเสียค่าปรับให้แก่หน่วยงานของรัฐโดยไม่มีเงื่อนไขใด ๆ ทั้งสิ้น ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐพิจารณาผ่อนปรนการบอกเลิกสัญญาได้เท่าที่จำเป็น (ข้อ 183 ตอนท้าย)
- 6. กรณีเป็นการ 'ตกลงกับคู่สัญญาที่จะบอกเลิก' (ไม่ใช่บอกเลิกฝ่ายเดียว) ผู้มีอำนาจพิจารณาได้เฉพาะกรณีที่เป็นประโยชน์แก่หน่วยงานของรัฐโดยตรง หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือเพื่อแก้ไขข้อเสียเปรียบของหน่วยงานของรัฐในการที่จะปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงนั้นต่อไป (ม.103 วรรคสอง)
- 7. เมื่อบอกเลิกแล้ว ถ้าคู่สัญญาเห็นว่าหน่วยงานของรัฐต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหาย คู่สัญญายื่นคำขอได้ตาม ม.103 วรรคสาม ประกอบข้อ 187-189
- 8. การถูกบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 103 วรรคหนึ่ง (2) ยังมีผลต่อการประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ประกอบการตามหมวด 7 ที่แก้ไขโดยระเบียบฯ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569 (ข้อ 190/3 (2))
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ปล่อยให้ค่าปรับสะสมเกินร้อยละสิบของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้างโดยไม่พิจารณาบอกเลิกสัญญาและไม่มีหนังสือยินยอมเสียค่าปรับโดยไม่มีเงื่อนไขจากคู่สัญญา — ข้อ 183 ใช้คำว่า 'ให้หน่วยงานของรัฐพิจารณาดำเนินการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง'
- ผ่อนปรนการบอกเลิกสัญญาโดยที่คู่สัญญายังไม่ได้ยินยอมเสียค่าปรับ 'โดยไม่มีเงื่อนไขใด ๆ ทั้งสิ้น' — ข้อ 183 กำหนดข้อยกเว้นนี้ไว้แคบมาก
- ผ่อนปรนโดยผู้อื่นที่ไม่ใช่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ — ข้อ 183 ระบุตัวผู้พิจารณาผ่อนปรนไว้ชัดว่าคือหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ และให้ผ่อนปรนได้ 'เท่าที่จำเป็น'
- ตกลงเลิกสัญญากับคู่สัญญาเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้รับจ้าง — ม.103 วรรคสอง จำกัดเฉพาะกรณีที่เป็นประโยชน์แก่หน่วยงานของรัฐโดยตรง หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือเพื่อแก้ไขข้อเสียเปรียบของหน่วยงานของรัฐ
- อ้างเหตุบอกเลิกที่ไม่มีในสัญญาและไม่มีในกฎหมาย — ม.103 วรรคหนึ่ง (3) ให้ใช้เฉพาะเหตุอื่นที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้หรือในสัญญาหรือข้อตกลง
- ไม่ได้กำหนดอัตราค่าปรับไว้ในสัญญาตามข้อ 162 ทำให้คำนวณเพดานร้อยละสิบตามข้อ 183 ไม่ได้
มาตรา/ข้อ ที่เกี่ยวข้อง
5 รายการ
มาตรา 103
พ.ร.บ. 2560 · หมวด 10 — การบริหารสัญญาและการตรวจรับพัสดุ
มาตรา ๑๐๓ ในกรณีที่มีเหตุบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลงต่อไปนี้ ให้อยู่ในดุลพินิจของ ผู้มีอำนาจที่จะบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลงกับคู่สัญญา
(๑) เหตุตามที่กฎหมายกำหนด
(๒) …
ข้อ 183
ระเบียบฯ 2560 · หมวด 6 — การบริหารสัญญาและการตรวจรับพัสดุ
ข้อ ๑๘๓ นอกจากการบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลงตามมาตรา ๑๐๓ หากปรากฏว่าคู่สัญญา ไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาหรือข้อตกลงได้ และจะต้องมีการปรับตามสัญญาหรือข้อตกลงนั้น หากจำน…
คำปรารภ
ระเบียบฯ 2560 · คำปรารภ
```
ระเบียบกระทรวงการคลัง
ว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ
พ.ศ. ๒๕๖๐
โดยที่เป็นการสมควรมีระเบียบว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ เ…
ข้อ 162
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 1 — สัญญา
ข้อ ๑๖๒ การทำสัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือ นอกจากการจ้างที่ปรึกษาให้กำหนดค่าปรับ เป็นรายวันในอัตราตายตัวระหว่างร้อยละ ๐.๐๑ - ๐.๒๐ ของราคาพัสดุที่ยังไม่ได้รับมอบ เ…
มาตรา 105
พ.ร.บ. 2560 · หมวด 10 — การบริหารสัญญาและการตรวจรับพัสดุ
มาตรา ๑๐๕ รายละเอียดวิธีการและขั้นตอนการบริหารสัญญาและการตรวจรับพัสดุที่ไม่ได้ บัญญัติไว้ในหมวดนี้ ให้เป็นไปตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด