หน้าแรก / การห้ามล็อกสเปก และการกำหนดคุณลักษณะที่กีดกันการแข่งขัน
การห้ามล็อกสเปก และการกำหนดคุณลักษณะที่กีดกันการแข่งขัน
หัวใจอยู่ที่มาตรา 9 ซึ่งห้ามกำหนดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุให้ใกล้เคียงกับยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่งหรือของผู้ขายรายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ ยกเว้นพัสดุนั้นมียี่ห้อเดียวหรือจะต้องใช้อะไหล่ของยี่ห้อใด จึงระบุยี่ห้อนั้นได้ เสริมด้วยมาตรา 8 วรรคหนึ่ง (2) ที่บังคับหลักโปร่งใสและเปิดโอกาสให้แข่งขันอย่างเป็นธรรม ฝั่งระเบียบฯ มีเครื่องมือ 2 ชั้นคือ ข้อ 21 วรรคสอง ให้ผูกสเปกกับ มอก. และข้อ 45 ที่ใช้ถ้อยคำตรง ๆ ว่าต้อง “ไม่มีการกำหนดเงื่อนไขที่เป็นการขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม” จึงให้นำร่างไปรับฟังความคิดเห็น ถ้าฝ่าฝืนโดยมิชอบเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ใดหรือโดยทุจริต มีโทษอาญาตามมาตรา 120
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1) ตอนร่างสเปก ตรวจก่อนว่าพัสดุมี มอก. หรือมีการจดทะเบียนผลิตภัณฑ์กับกระทรวงอุตสาหกรรมหรือไม่ ถ้ามีให้อ้างมาตรฐานแทนการบรรยายลักษณะเฉพาะเจาะจง (ระเบียบฯ ข้อ 21 วรรคสอง)
- 2) ตรวจว่าสเปกที่เขียนไม่ใกล้เคียงกับยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่งหรือของผู้ขายรายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ (พ.ร.บ. ม.9)
- 3) ถ้าจำเป็นต้องระบุยี่ห้อ ต้องเข้าข้อยกเว้นคือพัสดุนั้นมียี่ห้อเดียว หรือจะต้องใช้อะไหล่ของยี่ห้อใด และควรบันทึกเหตุผลไว้ในสำนวน (พ.ร.บ. ม.9 / ระเบียบฯ ข้อ 16)
- 4) ตรวจกรรมการผู้ร่างสเปกว่าไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียกับผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญา (พ.ร.บ. ม.13 วรรคหนึ่ง)
- 5) ใช้กลไกรับฟังความคิดเห็นร่าง TOR เป็นด่านกรอง — ข้อ 45 ระบุวัตถุประสงค์ไว้ตรง ๆ ว่าเพื่อให้ไม่มีเงื่อนไขที่ขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม (ระเบียบฯ ข้อ 45)
- 6) ถ้ามีผู้ทักท้วง ต้องให้ผู้จัดทำ TOR ตามข้อ 21 ร่วมพิจารณากับหัวหน้าเจ้าหน้าที่ และแจ้งผลกลับผู้ให้ความคิดเห็นทุกรายเป็นหนังสือ (ระเบียบฯ ข้อ 47)
- 7) ตอนเปิดซอง ตรวจผู้มีผลประโยชน์ร่วมกัน ถ้าพบให้ตัดรายชื่อออกทุกราย (ระเบียบฯ ข้อ 14)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เขียนสเปกโดยลอกแคตตาล็อกของผู้ขายรายเดียว ทำให้คุณลักษณะเฉพาะ “ใกล้เคียงกับยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง” ต้องห้ามตามมาตรา 9
- ระบุยี่ห้อในสเปกโดยไม่บันทึกเหตุผลว่าเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 9 คือมียี่ห้อเดียว หรือต้องใช้อะไหล่ของยี่ห้อนั้น
- กำหนดเงื่อนไขคุณสมบัติหรือผลงานที่แคบจนมีผู้ผ่านรายเดียว — ขัดหลักโปร่งใสตามมาตรา 8 วรรคหนึ่ง (2) และเข้าข่ายเงื่อนไขที่ขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรมตามถ้อยคำในข้อ 45
- เชื่อว่ามาตรา 8 วรรคสอง (“การจัดซื้อจัดจ้างนั้นย่อมไม่เสียไป”) ทำให้ไม่ต้องรับผิด — วรรคสองพูดถึงความสมบูรณ์ของการจัดซื้อจัดจ้างเท่านั้น ไม่ได้ยกเว้นความรับผิดตามมาตรา 120
- มีผู้ประกอบการทักท้วงร่าง TOR แล้วไม่ตอบกลับเป็นหนังสือ ขัดข้อ 47 (1) และ (2) ที่บังคับให้แจ้งผู้มีความคิดเห็นทุกรายทราบเป็นหนังสือ
มาตรา/ข้อ ที่เกี่ยวข้อง
7 รายการ
มาตรา 9
พ.ร.บ. 2560 · พิเศษ — บททั่วไป
มาตรา ๙ การกำหนดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุที่จะทำการจัดซื้อจัดจ้าง ให้หน่วยงานของรัฐ คำนึงถึงคุณภาพ เทคนิค และวัตถุประสงค์ของการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุนั้น และห้ามมิให้…
มาตรา 8
พ.ร.บ. 2560 · พิเศษ — บททั่วไป
มาตรา ๘ การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุของหน่วยงานของรัฐต้องก่อให้เกิด ประโยชน์สูงสุดแก่หน่วยงานของรัฐ และต้องสอดคล้องกับหลักการ ดังต่อไปนี้
(๑) คุ้มค่า โดย…
มาตรา 120
พ.ร.บ. 2560 · พิเศษ — บทกำหนดโทษ
มาตรา ๑๒๐ ผู้ใดเป็นเจ้าหน้าที่หรือเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ในการดำเนินการเกี่ยวกับการจัดซื้อ จัดจ้างหรือการบริหารพัสดุ ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ในการจัดซื้…
ข้อ 21
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๒๑ ในการซื้อหรือจ้างที่มิใช่การจ้างก่อสร้าง ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้ง คณะกรรมการขึ้นมาคณะหนึ่ง หรือจะให้เจ้าหน้าที่หรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งรับผิดชอบในกา…
ข้อ 45
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๔๕ เมื่อผู้มีหน้าที่รับผิดชอบตามข้อ ๒๑ ได้จัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียด คุณลักษณะของพัสดุที่จะซื้อหรือจ้างแล้ว ให้เจ้าหน้าที่จัดทำรายงานขอซื้อหรือขอจ้…
ข้อ 14
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 6 — การตรวจสอบผู้มีผลประโยชน์ร่วมกัน
ข้อ ๑๔ เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันกันอย่างเป็นธรรม ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบ คุณสมบัติดำเนินการตรวจสอบคุณสมบัติของผู้ยื่นข้อเสนอแต่ละรายว่าเป็นผู้มีผลประโ…
มาตรา 13
พ.ร.บ. 2560 · พิเศษ — บททั่วไป
มาตรา ๑๓ ในการจัดซื้อจัดจ้าง ผู้ที่มีหน้าที่ดำเนินการต้องไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียกับ ผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาในงานนั้น
ในกรณีที่ปรากฏในภายหลังว่าผู้ที่มีหน้าท…