หน้าแรก / นาฬิกาสามเรือน: อุทธรณ์ผลจัดซื้อ · ร้องเรียน · ผู้ทิ้งงานและอุทธรณ์โต้แย้งผลประเมิน

นาฬิกาสามเรือน: อุทธรณ์ผลจัดซื้อ · ร้องเรียน · ผู้ทิ้งงานและอุทธรณ์โต้แย้งผลประเมิน

กฎหมายชุดนี้มีนาฬิกาโต้แย้ง 3 เรือนที่แยกกันเด็ดขาด ห้ามนำกำหนดเวลามาปนกัน: (ก) **อุทธรณ์ผลการจัดซื้อจัดจ้าง** (พ.ร.บ. หมวด 14) — ยื่นภายใน 7 วันทำการ นับแต่วันประกาศผลในระบบของกรมบัญชีกลาง (ม.117) → หน่วยงานวินิจฉัยภายใน 7 วันทำการ (ม.118 ว.1) → ถ้าไม่เห็นด้วยส่งคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 3 วันทำการ (ม.118 ว.2) → คณะกรรมการพิจารณาให้เสร็จภายใน 30 วัน ขยายได้ไม่เกิน 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 15 วัน (ม.119 ว.1) และถ้าพ้นกำหนดแล้วยังไม่เสร็จ **ให้ยุติเรื่อง** (ม.119 ว.4) (ข) **ร้องเรียน** (ม.43 (2) / ระเบียบฯ หมวด 10) — ยื่นภายใน 15 วัน นับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ว่าหน่วยงานไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย (ข้อ 220 ว.2) และการพิจารณาไม่มีจำนวนวัน มีแต่ 'โดยเร็ว' (ข้อ 222 · ข้อ 223) (ค) **อุทธรณ์โต้แย้งผลการประเมินผู้ประกอบการ** (หมวด 7 ใหม่ พ.ศ. 2569) — ยื่นภายใน 7 วันทำการ นับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลผ่านระบบ e-GP → หน่วยงานพิจารณาภายใน 7 วันทำการ นับถัดจากวันที่ได้รับข้ออุทธรณ์ → ถ้าไม่เห็นด้วยหรือมีคะแนนความเสียหาย ให้รายงานผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปหนึ่งชั้นภายใน 7 วันทำการ นับแต่วันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นชอบ → ผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปพิจารณาภายใน 30 วัน ขยายได้ไม่เกิน 30 วัน (ข้อ 190/6) นอกจากนี้ยังมีนาฬิกา 'ปีเดียว' อีกชุด — เพิกถอนผู้ทิ้งงานเมื่อขึ้นบัญชีมาแล้วไม่น้อยกว่า 2 ปี (ข้อ 198 (1)) หรือ 5 ปีขึ้นไป (ข้อ 198 (2)) · ทิ้งงานซ้ำภายใน 3 ปีต้องรอครบ 8 ปี (ข้อ 200) · คณะกรรมการวินิจฉัยเสนอเพิกถอนได้เมื่อแจ้งเวียนมาแล้วไม่น้อยกว่า 10 ปี (ข้อ 199) · กรมบัญชีกลางลบคะแนนความเสียหายเมื่อครบ 2 ปีนับถัดจากวันประกาศเผยแพร่ (ข้อ 190/9)

ขั้นตอนปฏิบัติ

1. ประกาศผลผู้ชนะในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง → นาฬิกาเรือนที่ 1 เริ่มเดิน: ผู้ยื่นข้อเสนอมีเวลา 7 วันทำการยื่นอุทธรณ์ (ม.117) และหน่วยงานห้ามลงนามสัญญาในช่วงนี้ (ม.66 ว.2 / ข้อ 161 ว.2)
2. ได้รับอุทธรณ์ → หน่วยงานวินิจฉัยภายใน 7 วันทำการ (ม.118 ว.1) · เห็นด้วย = ดำเนินการตามความเห็นในกำหนดเดียวกัน · ไม่เห็นด้วย = รายงานคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 3 วันทำการนับแต่วันครบกำหนดวรรคหนึ่ง (ม.118 ว.2)
3. คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์พิจารณาภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับรายงาน ขยายได้ไม่เกิน 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 15 วัน (สูงสุด 60 วัน) · ถ้าพ้นกำหนดแล้วไม่เสร็จ **ให้ยุติเรื่อง** และหน่วยงานทำการจัดซื้อจัดจ้างต่อไปได้ (ม.119)
4. ถ้าเรื่องที่จะโต้แย้งเป็นเรื่องต้องห้ามตาม ม.115 (เช่น การยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้างตาม ม.67) → ต้องใช้ช่องร้องเรียนตาม ข้อ 220 ภายใน 15 วันนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ ซึ่งเป็นนาฬิกาคนละเรือนโดยสิ้นเชิง
5. สงสัยว่ามีการทิ้งงาน → มีหนังสือแจ้งเหตุ พร้อมให้ชี้แจงในเวลาที่กำหนด **แต่ต้องไม่น้อยกว่า 15 วัน** นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ (ข้อ 194 / ข้อ 197) — กำหนดสั้นกว่านี้ทำให้กระบวนการเสียทั้งสาย เพราะการไม่ชี้แจงมีผลถึงขั้นถือว่ามีเหตุอันควรเชื่อได้ว่ากระทำผิด
6. ถูกขึ้นบัญชีผู้ทิ้งงาน → ขอเพิกถอนได้เมื่อครบ 2 ปี (ข้อ 198 (1)) หรือ 5 ปีขึ้นไป (ข้อ 198 (2)) แล้วแต่กรณี · ถ้าเคยถูกระงับตามผลการประเมินหมวด 7 จะเสียเส้นทาง 2 ปีทันที · ถ้าทิ้งงานซ้ำภายใน 3 ปีนับถัดจากวันเพิกถอน ต้องรอครบ 8 ปีนับแต่วันถูกสั่งครั้งหลัง (ข้อ 200)
7. งานก่อสร้างในขอบเขต ข้อ 190/2 ที่เข้าเงื่อนไขตาม ข้อ 190/3 → ประเมินตาม ข้อ 190/5 → แจ้งผลผ่าน e-GP ภายในวันทำการถัดไป → นาฬิกาเรือนที่ 3 เริ่มเดิน: อุทธรณ์โต้แย้งภายใน 7 วันทำการ (ข้อ 190/6 ว.1)
8. หน่วยงานพิจารณาข้ออุทธรณ์โต้แย้งภายใน 7 วันทำการนับถัดจากวันได้รับ → ถ้าไม่เห็นด้วยหรือยังมีคะแนนความเสียหาย รายงานผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปหนึ่งชั้นภายใน 7 วันทำการนับแต่วันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นชอบ → ผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปพิจารณาภายใน 30 วัน ขยายได้ไม่เกิน 30 วัน โดยต้องแจ้งผู้ประกอบการก่อนครบกำหนด
9. ประกาศเผยแพร่คะแนนความเสียหายภายในวันทำการถัดไปนับแต่วันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นชอบ → เริ่มนับ 2 ปี ที่กรมบัญชีกลางจะลบคะแนน (ข้อ 190/9) และเริ่มนับระยะเวลาการระงับตามบัญชีเอกสารแนบท้าย (ข้อ 190/7)
10. ถ้าผู้ประกอบการฟ้องคดีและศาลพิพากษาถึงที่สุดว่าไม่ใช่ความผิดของตน → แก้ไขคะแนนภายในวันทำการถัดไปนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด ไม่ต้องรอครบ 2 ปี (ข้อ 190/8 ประกอบ ข้อ 190/9)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

⚠️ นับ 7 วันทำการของ มาตรา 117 จากวันที่ปิดประกาศ ณ หน่วยงาน หรือจากวันที่ทราบผล — ตัวบทให้นับแต่ 'วันประกาศผลการจัดซื้อจัดจ้างในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง' เท่านั้น
⚠️ สับสน 7 วันทำการของ มาตรา 117 (เอกชนยื่นอุทธรณ์) กับของ มาตรา 118 วรรคหนึ่ง (หน่วยงานวินิจฉัย) — เลขเท่ากันแต่คนละฝ่ายและคนละจุดตั้งต้น
⚠️ นับ 3 วันทำการของ มาตรา 118 วรรคสอง จากวันที่หน่วยงานมีความเห็น — ตัวบทให้นับแต่ 'วันที่ครบกำหนดตามวรรคหนึ่ง' คือครบ 7 วันทำการนับแต่วันได้รับอุทธรณ์ ไม่ว่าจะพิจารณาเสร็จเร็วกว่านั้นหรือไม่
⚠️ เข้าใจว่าคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ขยายเวลาได้ไม่จำกัด — มาตรา 119 วรรคหนึ่ง จำกัดไว้ 'ไม่เกินสองครั้ง ครั้งละไม่เกินสิบห้าวัน' และวรรคสี่กำหนดว่าถ้าพ้นกำหนดแล้วยังไม่เสร็จ **ให้ยุติเรื่อง** ซึ่งเป็นผลเสียต่อผู้อุทธรณ์
⚠️ เข้าใจว่าการร้องเรียนตาม ข้อ 220 สงวนไว้เฉพาะผู้ยื่นข้อเสนอ — ตัวบทใช้คำว่า 'ผู้ใดเห็นว่า…' ต่างจาก มาตรา 114 ซึ่งจำกัดเฉพาะผู้ที่ได้ยื่นข้อเสนอแล้ว
⚠️ นับ 15 วันของ ข้อ 220 จากวันประกาศผล — ตัวบทให้นับแต่ 'วันที่รู้หรือควรรู้' ว่าหน่วยงานไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ซึ่งเป็นจุดตั้งต้นที่ยืดหยุ่นกว่าและอาจเกิดหลังวันประกาศผลนาน
⚠️ กำหนดเวลาชี้แจงกรณีสงสัยทิ้งงานเพียง 7 วันเพราะเห็นว่าเรื่องเร่งด่วน — ข้อ 194 และ ข้อ 197 บังคับว่า 'ต้องไม่น้อยกว่า ๑๕ วัน' และผลของการไม่ชี้แจงคือถือว่ามีเหตุอันควรเชื่อได้ว่ากระทำผิด จึงเป็นการตัดสิทธิที่ต้องให้เวลาครบ
⚠️ เข้าใจว่าผู้ทิ้งงานทุกรายขอเพิกถอนได้เมื่อครบ 2 ปี — ข้อ 198 (1) ตัดผู้ที่ถูกสั่งเพราะขัดขวางการแข่งขันหรือไม่สุจริตออก **และ** ตัดผู้ที่เคยมีผลการประเมินตามหมวด 7 เป็นผู้ไม่ผ่านเกณฑ์และถูกระงับด้วย คนกลุ่มนี้ต้องไปเส้นทาง 5 ปี ตาม (2)
⚠️ นับ 8 ปี ของ ข้อ 200 จากวันที่ถูกเพิกถอนชื่อครั้งแรก — ตัวบทให้นับตั้งแต่ 'วันที่ถูกสั่งและแจ้งเวียนให้เป็นผู้ทิ้งงานในครั้งหลัง'
⚠️ เข้าใจว่า 10 ปี ตาม ข้อ 199 เป็นสิทธิของผู้ทิ้งงานที่จะขอเพิกถอน — ตัวบทให้เป็นดุลพินิจของคณะกรรมการวินิจฉัยที่จะเสนอความเห็นต่อปลัดกระทรวงการคลัง 'ก็ได้' ไม่ใช่คำขอของผู้ทิ้งงาน
⚠️ นับ 7 วันทำการของ ข้อ 190/6 จากวันที่ได้รับหนังสือทางไปรษณีย์ — ตัวบทกำหนดชัดว่าให้ถือวันเวลาของระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์เป็นเกณฑ์
⚠️ นำโครงสร้าง '30 วัน ขยาย 2 ครั้ง ครั้งละ 15 วัน' ของ มาตรา 119 ไปใช้กับ ข้อ 190/6 — ข้อ 190/6 ให้ขยายได้ครั้งเดียวไม่เกิน 30 วัน และไม่มีบทให้ยุติเรื่องเมื่อพ้นกำหนด
⚠️ เข้าใจว่าคะแนนความเสียหายลบทิ้งทั้งประวัติเมื่อครบ 2 ปี — ข้อ 190/9 ให้ลบ 'สำหรับแต่ละเงื่อนไขตามข้อ ๑๙๐/๓ ของผู้ประกอบการรายนั้นในแต่ละสัญญา' คือลบเป็นราย ๆ ตามวันประกาศเผยแพร่ของแต่ละคะแนน