วงเงินและผู้มีอำนาจสั่งซื้อสั่งจ้าง — ตารางตัวเลขที่เจ้าหน้าที่เปิดหาบ่อยที่สุด
ตัวเลขวงเงินในกฎหมายชุดนี้กระจายอยู่หลายที่และ 'คนละฐาน' กัน จึงสับสนง่ายที่สุด: (ก) วงเงิน 'อำนาจอนุมัติสั่งซื้อสั่งจ้าง' อยู่ที่ ข้อ 84 (ประกาศเชิญชวนทั่วไป ไม่เกิน 200,000,000 บาท) · ข้อ 85 (คัดเลือก ไม่เกิน 100,000,000 บาท) · ข้อ 86 (เฉพาะเจาะจง ไม่เกิน 50,000,000 บาท) · ข้อ 127 (จ้างที่ปรึกษา ไม่เกิน 100,000,000 บาท) · ข้อ 158 (จ้างออกแบบ/ควบคุมงาน ไม่เกิน 50,000,000 บาท) โดยทั้งหมดออกตามฐานอำนาจ มาตรา 15 ซึ่งปรากฏในคำปรารภของระเบียบ (ข) วงเงิน 'เลือกวิธี' อยู่ที่ ข้อ 30 ข้อ 31 ข้อ 32 (500,000 / 5,000,000 บาท) (ค) วงเงิน 'รับฟังความคิดเห็นร่าง TOR' อยู่ที่ ข้อ 45 (1)(2) (ง) 'วงเงินเล็กน้อย' ตาม มาตรา 96 วรรคสอง เป็นตัวเลขที่ **ไม่ได้อยู่ในไฟล์ทั้ง 4 ฉบับ** เพราะอยู่ในกฎกระทรวง — ตัวบททุกจุด (มาตรา 55 (3) · มาตรา 56 วรรคหนึ่ง (2)(ข) · มาตรา 66 วรรคสอง · มาตรา 100 วรรคสาม · ข้อ 22 วรรคสอง · ข้อ 80) ล้วนชี้ไปที่กฎกระทรวงฉบับเดียวกัน (จ) ข้อ 20 (ห้ามแบ่งซื้อแบ่งจ้าง) คือกลไกที่ 'ล็อก' ไม่ให้เลี่ยงตัวเลขทั้ง (ก) และ (ข) — และคำว่า 'แบ่งซื้อแบ่งจ้าง' ไม่ปรากฏใน พ.ร.บ. เลยแม้แต่ครั้งเดียว
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1. ตั้งต้นที่ 'วงเงินครั้งหนึ่ง' ของงานที่จะจัดหา แล้วถามสองคำถามแยกกันเสมอ — (ก) ใช้วิธีอะไรได้ (ข้อ 30/31/32 · มาตรา 56) และ (ข) ใครเป็นผู้อนุมัติสั่งซื้อสั่งจ้าง (ข้อ 84/85/86)
- 2. ถ้าเป็นงานจ้างที่ปรึกษา ใช้ ข้อ 127 (100,000,000 บาท) · ถ้าเป็นงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง ใช้ ข้อ 158 (50,000,000 บาท) — ห้ามใช้ ข้อ 84-86
- 3. ถ้าวงเงินเกินอำนาจหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ ให้เปิด 'บัญชีแนบท้ายระเบียบ' ตาม ข้อ 87 (สำหรับ ข้อ 84-86) หรือ ข้อ 127 วรรคสอง / ข้อ 158 วรรคสอง เพื่อหาตัวผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปหนึ่งชั้น — บัญชีนี้ไม่ได้อยู่ในไฟล์ตัวบท
- 4. ตรวจ ข้อ 20 ก่อนเสมอ ว่าการแยกงานออกเป็นหลายครั้งนั้นทำให้ 'วิธีการ' หรือ 'อำนาจสั่งซื้อสั่งจ้าง' เปลี่ยนไปหรือไม่ ถ้าเปลี่ยน = แบ่งซื้อแบ่งจ้าง ทำไม่ได้
- 5. วงเงินเกิน 500,000 บาท → เข้าเกณฑ์ ข้อ 45 (1) ดุลพินิจรับฟังความคิดเห็น · เกิน 5,000,000 บาท → ข้อ 45 (2) บังคับรับฟังความคิดเห็น และเข้าเกณฑ์หลักประกันการเสนอราคาตาม ข้อ 166 ด้วย
- 6. เลือกจำนวนวันเผยแพร่ประกาศตามตาราง ข้อ 51 (5 / 10 / 12 / 20 วันทำการ ตามวงเงิน)
- 7. หลังลงนามสัญญา (ข้อ 161 — หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเป็นผู้ลงนามเสมอ) ถ้ามูลค่าตั้งแต่หนึ่งล้านบาทขึ้นไป ส่งสำเนาให้ สตง. และกรมสรรพากรภายใน 30 วัน ตาม ข้อ 164
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ⚠️ สับสน 50,000,000 บาท ระหว่าง ข้อ 86 (วิธีเฉพาะเจาะจง) กับ ข้อ 158 (จ้างออกแบบ/ควบคุมงาน) และ 100,000,000 บาท ระหว่าง ข้อ 85 (วิธีคัดเลือก) กับ ข้อ 127 (จ้างที่ปรึกษา) — เลขเท่ากันแต่คนละตาราง
- ⚠️ ค้นคำว่า 'แบ่งซื้อแบ่งจ้าง' ใน พ.ร.บ. แล้วไม่พบ จึงเข้าใจว่าไม่มีข้อห้าม — ความจริงข้อห้ามอยู่ที่ ระเบียบฯ ข้อ 20 เท่านั้น และคำนี้ไม่ปรากฏใน พ.ร.บ. เลยแม้แต่ครั้งเดียว
- ⚠️ เข้าใจว่า ข้อ 20 ห้ามเฉพาะการซอยให้ต่ำกว่า 500,000 บาท — ตัวบทเขียนกว้างกว่านั้นมาก คือห้ามซอยเพื่อให้ 'วิธีการ' หรือ 'อำนาจสั่งซื้อสั่งจ้าง' เปลี่ยนไป จึงครอบคลุมการซอยที่เส้น 200/100/50 ล้านบาทด้วย
- ⚠️ ไปหา 'ตัวเลขวงเงินเล็กน้อย' ในระเบียบฯ 2560 — ไม่มี ทั้ง มาตรา 96 ว.2 · มาตรา 100 ว.3 · ข้อ 22 ว.2 · ข้อ 80 ชี้ไปที่กฎกระทรวงทั้งหมด และ มาตรา 96 วรรคสาม ยังเปิดให้ตัวเลขต่างกันตามขนาด/ประเภทหน่วยงาน จึงอาจไม่ใช่ตัวเลขเดียวทั้งประเทศ
- ⚠️ เข้าใจว่า ข้อ 45 (1) 'บังคับ' ต้องทำประชาพิจารณ์ร่าง TOR — ตัวบทเขียนว่า 'ให้อยู่ในดุลพินิจของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ' บังคับเฉพาะ (2) เกิน 5,000,000 บาท เท่านั้น
- ⚠️ เข้าใจว่าผู้อนุมัติสั่งซื้อสั่งจ้างเป็นผู้ลงนามในสัญญา — ข้อ 161 วรรคหนึ่ง ให้การลงนามเป็นอำนาจของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเสมอ ไม่ว่าวงเงินเท่าใด
- ⚠️ อ่าน มาตรา 82 (2) แล้วเอา 50,000,000 บาท ของ ข้อ 158 มาใช้เป็นเพดาน 'ค่าก่อสร้าง' — ผิดฐาน ม.82 (2) วัดที่วงเงินงบประมาณค่าก่อสร้างตามกฎกระทรวง ส่วน ข้อ 158 วัดที่ค่าจ้างออกแบบ/ควบคุมงาน