หน้าแรก / การมีส่วนได้เสียของกรรมการและผู้ทำหน้าที่ในการจัดซื้อจัดจ้าง
การมีส่วนได้เสียของกรรมการและผู้ทำหน้าที่ในการจัดซื้อจัดจ้าง
กฎหมายห้ามคนที่มีส่วนได้เสียเข้ามาทำหน้าที่จัดซื้อจัดจ้าง 3 ชั้น ชั้นแรกคือ พ.ร.บ. มาตรา 13 ห้ามผู้มีหน้าที่ดำเนินการเป็นผู้มีส่วนได้เสียกับผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญา ชั้นที่สองคือระเบียบฯ ข้อ 27 วรรคสี่และวรรคห้า ซึ่งลงรายละเอียดถึงระดับคณะกรรมการซื้อหรือจ้าง ว่าถ้ารู้ตัวว่ามีส่วนได้เสียต้อง 'ลาออก' และรายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ ชั้นที่สามคือคณะกรรมการระดับนโยบาย 5 คณะ ซึ่งใช้มาตรา 25 วรรคสี่ คู่กับระเบียบฯ ข้อ 5 ทุกชั้นชี้ไปที่มาตรฐานเดียวกัน คือกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง จุดที่ควรรู้คือ มาตรา 13 วรรคสอง บอกว่าถ้าพบภายหลังแต่ไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญ การจัดซื้อจัดจ้างนั้นย่อมไม่เสียไป
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1. ก่อนเสนอรายชื่อกรรมการ ตรวจว่าผู้ที่จะถูกแต่งตั้งไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียกับผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาในงานนั้น (มาตรา 13 วรรคหนึ่ง / ข้อ 27 วรรคสี่)
- 2. เกณฑ์ตัดสินว่า 'มีส่วนได้เสีย' หรือไม่ ให้ใช้กฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง ไม่ใช่ใช้ความรู้สึก (ข้อ 27 วรรคสี่ / ข้อ 5)
- 3. ถ้าประธานหรือกรรมการรู้ตัวระหว่างทางว่าตนมีส่วนได้เสีย ต้องลาออกจากการเป็นประธานหรือกรรมการในคณะกรรมการที่ตนได้รับการแต่งตั้งนั้น (ข้อ 27 วรรคห้า)
- 4. แล้วรายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐทราบ เพื่อสั่งการตามที่เห็นสมควรต่อไป เช่น แต่งตั้งคนใหม่แทน (ข้อ 27 วรรคห้า)
- 5. ถ้าคนที่ลาออกคือประธานกรรมการ หัวหน้าหน่วยงานของรัฐต้องแต่งตั้งประธานกรรมการคนใหม่ เพราะการประชุมต้องมีประธานอยู่ด้วยทุกครั้ง (ข้อ 27 วรรคหนึ่ง)
- 6. ถ้าพบเรื่องนี้หลังจากจัดซื้อจัดจ้างเสร็จแล้ว ให้พิจารณาตามมาตรา 13 วรรคสอง ว่ามีผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่ — ถ้าไม่มีนัยสำคัญ การจัดซื้อจัดจ้างนั้นย่อมไม่เสียไป
- 7. งานจ้างที่ปรึกษาและงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง ใช้กติกาเดียวกันผ่านข้อ 107 และข้อ 143 ที่ชี้กลับมาที่ข้อ 27
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- รู้ตัวว่ามีส่วนได้เสียแล้วเพียงแค่ไม่เข้าประชุมหรือไม่ลงมติในครั้งนั้น — ข้อ 27 วรรคห้า สำหรับคณะกรรมการซื้อหรือจ้าง กำหนดถึงขั้น 'ลาออกจากการเป็นประธานหรือกรรมการ' ไม่ใช่แค่ถอนตัวเฉพาะวาระ (ต่างจากมาตรา 25 วรรคสี่ ของคณะกรรมการนโยบาย ซึ่งใช้วิธีให้ออกจากที่ประชุมเฉพาะเรื่องนั้น)
- ลาออกแล้วไม่รายงานหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ — ข้อ 27 วรรคห้า กำหนดให้รายงานเพื่อสั่งการตามที่เห็นสมควรต่อไป
- ตีความคำว่า 'มีส่วนได้เสีย' เอง — ตัวบททั้งข้อ 5 และข้อ 27 วรรคสี่ ชี้ให้ไปใช้หลักเกณฑ์ตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง
- เอาข้อ 5 ไปใช้กับคณะกรรมการตรวจรับพัสดุหรือคณะกรรมการพิจารณาผล — ข้อ 5 ระบุเฉพาะคณะกรรมการนโยบาย คณะกรรมการวินิจฉัย คณะกรรมการราคากลาง คณะกรรมการ ค.ป.ท. และคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ส่วนคณะกรรมการซื้อหรือจ้างใช้ข้อ 27 วรรคสี่และวรรคห้า
มาตรา/ข้อ ที่เกี่ยวข้อง
6 รายการ
มาตรา 13
พ.ร.บ. 2560 · พิเศษ — บททั่วไป
มาตรา ๑๓ ในการจัดซื้อจัดจ้าง ผู้ที่มีหน้าที่ดำเนินการต้องไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียกับ ผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาในงานนั้น
ในกรณีที่ปรากฏในภายหลังว่าผู้ที่มีหน้าท…
มาตรา 25
พ.ร.บ. 2560 · ส่วนที่ 1 — คณะกรรมการนโยบายการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ
มาตรา ๒๕ การประชุมคณะกรรมการนโยบาย ต้องมีกรรมการมาประชุมไม่น้อยกว่า กึ่งหนึ่งของจำนวนกรรมการทั้งหมด จึงจะเป็นองค์ประชุม
ให้ประธานกรรมการเป็นประธานในที่ประชุม ถ…
ข้อ 5
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — การมีส่วนได้เสียในเรื่องที่ประชุมพิจารณา
ข้อ ๕ ในกรณีที่มีเหตุอันควรสงสัยว่าประธานกรรมการหรือกรรมการในคณะกรรมการนโยบาย คณะกรรมการวินิจฉัย คณะกรรมการราคากลาง คณะกรรมการ ค.ป.ท. และคณะกรรมการพิจารณา อุทธร…
ข้อ 27
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๒๗ การประชุมของคณะกรรมการแต่ละคณะ ต้องมีกรรมการมาประชุมไม่น้อยกว่า กึ่งหนึ่งของจำนวนกรรมการทั้งหมด ให้ประธานกรรมการและกรรมการแต่ละคนมีเสียงหนึ่งในการลงมติ โ…
ข้อ 107
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการจ้างที่ปรึกษา การจัดทำร่างขอบเขตของงานจ้างที่ปรึกษา
ข้อ ๑๐๗ องค์ประชุมของคณะกรรมการ มติของคณะกรรมการ และการมีส่วนได้เสียในเรื่อง ซึ่งที่ประชุมพิจารณา ให้นำความตามข้อ ๒๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม วิธีการจ้างที่ปรึกษา
ข้อ 143
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง
ข้อ ๑๔๓ องค์ประชุมของคณะกรรมการ มติของคณะกรรมการ และการมีส่วนได้เสียในเรื่อง ซึ่งที่ประชุมพิจารณา ให้นำความตามข้อ ๒๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม วิธีการจ้างออกแบบหรือค…