หน้าแรก / การจ้างช่วง และการโอนสิทธิเรียกร้อง
การจ้างช่วง และการโอนสิทธิเรียกร้อง
มาตรา 95 บังคับว่าสัญญาที่ทำในราชอาณาจักรต้องมีข้อตกลงห้ามคู่สัญญาไปจ้างช่วงให้ผู้อื่นทำอีกทอดหนึ่ง ไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เว้นแต่การจ้างช่วงแต่บางส่วนที่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานของรัฐที่เป็นคู่สัญญา และถ้าฝ่าฝืนต้องกำหนดค่าปรับไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของวงเงินของงานที่จ้างช่วงตามสัญญา จุดสำคัญคือ ระเบียบกระทรวงการคลังฯ 2560 ไม่มีข้อใดขยายความมาตรา 95 เลย — คำว่า 'จ้างช่วง' ปรากฏในระเบียบฯ เพียงแห่งเดียวคือข้อ 193 (เรื่องผู้ทิ้งงาน) ผลคือ 'ผู้รับจ้างช่วงที่ได้รับอนุญาต' ถูกดึงเข้ามารับผลทางกฎหมายด้วย ทั้งเรื่องผู้ทิ้งงาน (ม.109 (2), ข้อ 193) และเรื่องการประเมินผลการปฏิบัติงานตามระเบียบฯ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569 ข้อ 190 ส่วน 'การโอนสิทธิเรียกร้อง' ไม่ปรากฏถ้อยคำใด ๆ ทั้งใน พ.ร.บ. และในระเบียบฯ ทั้ง 3 ฉบับ
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1. ตอนร่างสัญญา ต้องตรวจว่าสัญญามีข้อตกลงห้ามคู่สัญญาไปจ้างช่วงให้ผู้อื่นทำอีกทอดหนึ่ง ไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วน (ม.95) — เป็นข้อบังคับสำหรับสัญญาที่ทำในราชอาณาจักร
- 2. ต้องตรวจด้วยว่าสัญญามีข้อกำหนดค่าปรับสำหรับการฝ่าฝืนข้อห้ามจ้างช่วง 'ไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของวงเงินของงานที่จ้างช่วงตามสัญญา' (ม.95) ซึ่งเป็นคนละตัวกับค่าปรับส่งมอบล่าช้าตามข้อ 162
- 3. ระหว่างสัญญา ถ้าคู่สัญญาขอจ้างช่วงบางส่วน หน่วยงานของรัฐที่เป็นคู่สัญญาเป็นผู้พิจารณาอนุญาต (ม.95) — อนุญาตได้เฉพาะ 'แต่บางส่วน' ไม่ใช่ทั้งหมด
- 4. เมื่ออนุญาตจ้างช่วงแล้ว ผู้รับจ้างช่วงรายนั้นจะตกอยู่ใต้บังคับเรื่องผู้ทิ้งงานด้วย ถ้าไม่ปฏิบัติตามสัญญา (ม.109 (2))
- 5. ถ้าผู้รับจ้างช่วงที่ได้รับอนุญาตไม่ปฏิบัติตามสัญญา ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐพิจารณาแล้วเสนอความเห็นไปยังปลัดกระทรวงการคลังเพื่อสั่งให้เป็นผู้ทิ้งงานโดยเร็ว (ข้อ 193)
- 6. สำหรับงานก่อสร้าง ผู้รับจ้างช่วงที่ได้รับอนุญาตยังนับเป็น 'ผู้ประกอบการ' ที่ต้องถูกประเมินผลการปฏิบัติงานตามระเบียบฯ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569 ข้อ 190 ด้วย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- อนุญาตให้จ้างช่วง 'ทั้งหมด' — ม.95 ยกเว้นให้เฉพาะ 'การจ้างช่วงแต่บางส่วนที่ได้รับอนุญาต' เท่านั้น
- อนุญาตจ้างช่วงด้วยวาจาหรือรู้เห็นเป็นใจโดยไม่มีการอนุญาตอย่างเป็นทางการ — ตัวบทใช้คำว่า 'ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานของรัฐที่เป็นคู่สัญญาแล้ว' ซึ่งเป็นเงื่อนไขของการยกเว้นข้อห้าม
- ร่างสัญญาโดยลืมใส่ค่าปรับกรณีฝ่าฝืนข้อห้ามจ้างช่วง หรือใส่ต่ำกว่าร้อยละสิบของวงเงินของงานที่จ้างช่วง — ผิด ม.95 ที่บังคับว่า 'ไม่น้อยกว่าร้อยละสิบ'
- เข้าใจว่าเมื่ออนุญาตจ้างช่วงแล้ว ผู้รับจ้างช่วงจะไม่ต้องรับผิดอะไรกับหน่วยงานของรัฐ — ม.109 (2) และข้อ 193 กำหนดให้ผู้รับจ้างช่วงที่ได้รับอนุญาตถูกสั่งเป็นผู้ทิ้งงานได้
- ไปหาหลักเกณฑ์การอนุญาตจ้างช่วงในระเบียบกระทรวงการคลังฯ — ระเบียบฯ 2560 ไม่มีข้อใดกำหนดหลักเกณฑ์การอนุญาตจ้างช่วงไว้เลย
มาตรา/ข้อ ที่เกี่ยวข้อง
5 รายการ
มาตรา 95
พ.ร.บ. 2560 · หมวด 9 — การทำสัญญา
มาตรา ๙๕ สัญญาที่ทำในราชอาณาจักรต้องมีข้อตกลงในการห้ามคู่สัญญาไปจ้างช่วง ให้ผู้อื่นทำอีกทอดหนึ่ง ไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วน เว้นแต่การจ้างช่วงแต่บางส่วนที่ได้ร…
มาตรา 109
พ.ร.บ. 2560 · หมวด 12 — การทิ้งงาน
มาตรา ๑๐๙ ในกรณีที่ปรากฏว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐกระทำการ ดังต่อไปนี้ โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร ให้ถือว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญานั้นกระทำกา…
ข้อ 193
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 1 — การลงโทษให้เป็นผู้ทิ้งงาน
ข้อ ๑๙๓ ในกรณีที่ปรากฏว่าผู้ยื่นข้อเสนอหรือคู่สัญญาของหน่วยงานของรัฐกระทำการอันมี ลักษณะเป็นการทิ้งงาน ตามความในมาตรา ๑๐๙ ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐพิจารณาให้ผู้ย…
ข้อ 190 (ฉบับแก้ไข)
ระเบียบฯ (ฉบับที่ 3) 2569 ·
ข้อ ๑๙๐ ในหมวดนี้
"ผู้ประกอบการ" หมายความว่า ผู้ประกอบการงานก่อสร้างที่เป็นคู่สัญญากับหน่วยงานของรัฐ และหมายความรวมถึงผู้รับจ้างช่วงที่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานข…
ข้อ 162
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 1 — สัญญา
ข้อ ๑๖๒ การทำสัญญาหรือข้อตกลงเป็นหนังสือ นอกจากการจ้างที่ปรึกษาให้กำหนดค่าปรับ เป็นรายวันในอัตราตายตัวระหว่างร้อยละ ๐.๐๑ - ๐.๒๐ ของราคาพัสดุที่ยังไม่ได้รับมอบ เ…