หน้าแรก / ราคากลางและการเปิดเผยราคากลาง

ราคากลางและการเปิดเผยราคากลาง

พ.ร.บ. มาตรา 4 นิยาม “ราคากลาง” ไว้เป็นลำดับชั้น 6 ลำดับ โดยลำดับที่ 1 คือราคาที่คำนวณตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด และถ้ามีลำดับที่ 1 ต้องใช้ลำดับที่ 1 ก่อนเสมอ อำนาจออกหลักเกณฑ์นั้นอยู่ที่มาตรา 34 (1) โดยมีมาตรา 35 บังคับให้ทบทวนอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง และมาตรา 36 ให้ตั้งอนุกรรมการแยกตามความเชี่ยวชาญ เช่น งานก่อสร้าง เมื่อได้ราคากลางแล้ว ต้องใส่ในรายงานขอซื้อขอจ้างตามระเบียบฯ ข้อ 22 (3) และประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลางในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลางตามมาตรา 63 ข้อสังเกตสำคัญคือระเบียบกระทรวงการคลังฯ 2560 ไม่มีข้อใดตั้ง “คณะกรรมการกำหนดราคากลาง” หรือกำหนดวิธีคำนวณราคากลางไว้ เรื่องนี้อยู่ในประกาศหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการราคากลางซึ่งเป็นเอกสารคนละฉบับ

ขั้นตอนปฏิบัติ

1) เลือกที่มาของราคากลางตามลำดับชั้นในนิยามมาตรา 4 — ถ้ามีหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการราคากลาง (ลำดับ 1) ต้องใช้ลำดับ 1 ก่อนเสมอ (พ.ร.บ. ม.4 นิยาม “ราคากลาง” และวรรคท้ายของนิยาม)
2) งานก่อสร้าง: คำนวณราคากลางตามหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางที่คณะกรรมการราคากลางประกาศ ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาและระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง (พ.ร.บ. ม.34 (1) และวรรคท้าย)
3) ตรวจว่าใช้หลักเกณฑ์ฉบับล่าสุด เพราะมาตรา 35 บังคับให้ทบทวนอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง (พ.ร.บ. ม.35)
4) ถ้าปฏิบัติตามรายละเอียดของหลักเกณฑ์ไม่ได้ ให้ขอยกเว้นหรือผ่อนผันต่อคณะกรรมการราคากลาง (พ.ร.บ. ม.34 (5)) หรือขอหารือปัญหาการตีความ (ม.34 (4))
5) นำราคากลางที่ได้ใส่ในรายงานขอซื้อหรือขอจ้าง แยกจากวงเงินที่จะซื้อหรือจ้างให้ชัด (ระเบียบฯ ข้อ 22 (3) และ (4))
6) เมื่อหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นชอบรายงานแล้ว จึงดำเนินการตามวิธีซื้อหรือจ้างต่อไป (ระเบียบฯ ข้อ 24)
7) ประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลางในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง พร้อมกับการประกาศเชิญชวนตามมาตรา 62 (พ.ร.บ. ม.63 ประกอบ ม.62 และระเบียบฯ ข้อ 9)
8) ถ้าเห็นว่าหน่วยงานใดมิได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลาง ร้องเรียนต่อคณะกรรมการราคากลางได้ (พ.ร.บ. ม.34 (6))

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ใช้ราคาที่เคยซื้อหรือจ้างครั้งหลังสุด หรือราคาสืบท้องตลาด ทั้งที่งานนั้นมีหลักเกณฑ์คำนวณของคณะกรรมการราคากลางอยู่แล้ว — นิยามมาตรา 4 วรรคท้าย บังคับว่า “ในกรณีที่มีราคาตาม (๑) ให้ใช้ราคาตาม (๑) ก่อน”
ใช้ราคาที่เคยซื้อหรือจ้างเกิน 2 ปีงบประมาณ ขัดนิยามมาตรา 4 (5) ที่กำหนด “ภายในระยะเวลาสองปีงบประมาณ”
สับสนระหว่าง “ราคากลาง” กับ “วงเงินที่จะซื้อหรือจ้าง” — ระเบียบฯ ข้อ 22 แยกเป็นคนละอนุมาตราคือ (3) กับ (4)
ประกาศเชิญชวนแล้วแต่ไม่ประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลาง ขัดมาตรา 63
ค้นหา “คณะกรรมการกำหนดราคากลาง” ในระเบียบกระทรวงการคลังฯ 2560 แล้วไม่พบจึงเข้าใจว่าไม่ต้องตั้ง — เรื่องผู้จัดทำราคากลางงานก่อสร้างอยู่ในประกาศหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการราคากลางตามมาตรา 34 (1) ไม่ได้อยู่ในระเบียบฉบับนี้