หน้าแรก / แบบสัญญาและการทำสัญญา

แบบสัญญาและการทำสัญญา

พ.ร.บ. มาตรา 93 บังคับว่าหน่วยงานของรัฐต้องทำสัญญาตามแบบที่คณะกรรมการนโยบายกำหนด ถ้าจำเป็นต้องมีข้อความต่างจากแบบ หรือต้องร่างสัญญาขึ้นใหม่ ต้องส่งสำนักงานอัยการสูงสุดพิจารณาก่อน ที่สำคัญคือ 'แบบสัญญา' ไม่ได้อยู่ในระเบียบกระทรวงการคลังฯ แต่คณะกรรมการนโยบายเป็นผู้กำหนดและประกาศในราชกิจจานุเบกษาโดยตรงตามมาตรา 93 วรรคหนึ่ง (คำว่า 'แบบสัญญา' ไม่ปรากฏในระเบียบฯ 2560 เลย) ส่วนระเบียบฯ ทำหน้าที่กำหนดขั้นตอนรอบ ๆ การทำสัญญาตามที่มาตรา 99 มอบอำนาจไว้ ได้แก่ ใครลงนาม (ข้อ 161) ต้องกำหนดค่าปรับอย่างไร (ข้อ 162-163) และต้องส่งสำเนาสัญญาให้ สตง. และกรมสรรพากร (ข้อ 164)

ขั้นตอนปฏิบัติ

1. ตั้งต้นด้วยแบบสัญญาที่คณะกรรมการนโยบายกำหนดและประกาศในราชกิจจานุเบกษา — ต้องใช้แบบนี้เป็นหลัก (ม.93 วรรคหนึ่ง)
2. ถ้าจำเป็นต้องมีข้อความหรือรายการต่างจากแบบ แต่ยังมีสาระสำคัญตามแบบและไม่ทำให้รัฐเสียเปรียบ ทำได้เลย เว้นแต่เห็นว่าจะเสียเปรียบหรือไม่รัดกุมพอ ต้องส่งร่างสัญญาให้สำนักงานอัยการสูงสุดพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อน (ม.93 วรรคสอง)
3. ถ้าไม่อาจทำตามแบบได้เลยและต้องร่างสัญญาขึ้นใหม่ ต้องส่งอัยการสูงสุดพิจารณาก่อน เว้นแต่เป็นแบบที่อัยการสูงสุดเคยให้ความเห็นชอบมาแล้ว (ม.93 วรรคสาม)
4. ถ้าต้องทำเป็นภาษาต่างประเทศ ให้ทำเป็นภาษาอังกฤษและจัดทำข้อสรุปสาระสำคัญเป็นภาษาไทยตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการนโยบายประกาศ (ม.93 วรรคสี่) ส่วนสัญญาของหน่วยงานของรัฐในต่างประเทศใช้ ม.94
5. ตรวจว่าพ้นระยะเวลาอุทธรณ์แล้วหรือยัง ก่อนลงนาม (ข้อ 161 วรรคสอง อ้าง ม.66 วรรคสอง)
6. หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเป็นผู้ลงนามในสัญญา (ข้อ 161 วรรคหนึ่ง)
7. หลังลงนาม ประกาศเผยแพร่สาระสำคัญของสัญญาในระบบ e-GP และเว็บไซต์หน่วยงาน (ม.98)
8. สัญญาหรือข้อตกลงมูลค่าตั้งแต่ 1 ล้านบาทขึ้นไป ส่งสำเนาให้ สตง. และกรมสรรพากรภายใน 30 วันนับแต่วันทำสัญญา (ข้อ 164)
9. เก็บสัญญาและการแก้ไขสัญญาไว้ในบันทึกรายงานผลการพิจารณา (ข้อ 16 (7))
10. ถ้าเผลอทำสัญญาไม่ตรงแบบหรือไม่ได้ส่งอัยการสูงสุดก่อน ยังแก้ไขได้โดยส่งสัญญาให้อัยการสูงสุดพิจารณาให้ความเห็นชอบภายหลัง และถ้าแก้ไขตามความเห็นแล้ว ให้ถือว่าสัญญามีผลสมบูรณ์ (ม.93 วรรคห้า)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

คิดว่า 'แบบสัญญา' อยู่ในระเบียบกระทรวงการคลังฯ — ไม่ใช่ คำว่า 'แบบสัญญา' ไม่ปรากฏในระเบียบฯ 2560 เลย แบบสัญญาเป็นเรื่องที่คณะกรรมการนโยบายกำหนดโดยความเห็นชอบของอัยการสูงสุดและประกาศในราชกิจจานุเบกษาตาม ม.93 วรรคหนึ่ง
แก้ไขข้อความในแบบสัญญาเองโดยเห็นว่า 'ไม่กระทบอะไร' ทั้งที่เห็นแล้วว่าจะมีปัญหาในทางเสียเปรียบหรือไม่รัดกุมพอ — กรณีนี้ ม.93 วรรคสอง บังคับให้ส่งร่างสัญญาไปให้สำนักงานอัยการสูงสุดพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อน
เข้าใจว่าทำสัญญาผิดแบบแล้วเป็นโมฆะทันที — ม.93 วรรคห้า เปิดทางให้ส่งอัยการสูงสุดพิจารณาให้ความเห็นชอบในภายหลังได้ และเมื่อแก้ไขตามความเห็นแล้วให้ถือว่าสัญญามีผลสมบูรณ์ จะเป็นโมฆะก็ต่อเมื่อเข้าเงื่อนไข ม.93 วรรคหก คือเป็นส่วนที่เป็นสาระสำคัญหรือผิดพลาดอย่างร้ายแรงตาม ม.104
ลืมส่งสำเนาสัญญาที่มีมูลค่าตั้งแต่ 1 ล้านบาทขึ้นไปให้ สตง. และกรมสรรพากรภายใน 30 วันนับแต่วันทำสัญญา (ข้อ 164)
ให้ผู้อื่นที่ไม่ใช่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐลงนามในสัญญา โดยไม่มีการมอบอำนาจเป็นหนังสือ — ข้อ 161 วรรคหนึ่ง กำหนดว่าการลงนามในสัญญาและการแก้ไขสัญญาเป็นอำนาจของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ (การมอบอำนาจต้องทำตามข้อ 7)