หน้าแรก / การจ่ายเงินล่วงหน้า และหลักประกันการรับเงินล่วงหน้า (รวมหลักประกันผลงาน)
การจ่ายเงินล่วงหน้า และหลักประกันการรับเงินล่วงหน้า (รวมหลักประกันผลงาน)
หลักคือ 'ห้ามจ่ายเงินค่าพัสดุล่วงหน้า' เว้นแต่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นว่าจำเป็นและมีการกำหนดเงื่อนไขไว้ก่อนการทำสัญญา จึงจ่ายได้เฉพาะ 4 กรณีตามข้อ 89 โดยกรณีทั่วไปที่ใช้บ่อยที่สุดคือข้อ 89 (4) จ่ายได้ไม่เกินร้อยละสิบห้าของราคาซื้อหรือราคาจ้าง ข้อ 91 แยกให้ชัดว่ากรณี (1) (2) (3) ไม่ต้องเรียกหลักประกัน แต่กรณี (4) ต้องเรียกหลักประกัน (พันธบัตรรัฐบาลไทย หรือหนังสือค้ำประกัน/หนังสือค้ำประกันอิเล็กทรอนิกส์ของธนาคารในประเทศ) ส่วนงานจ้างที่ปรึกษาใช้ข้อ 130 (ไม่เกินร้อยละสิบห้า และถ้าจ้างหน่วยงานของรัฐจ่ายได้ถึงร้อยละห้าสิบโดยไม่ต้องมีหลักประกัน) และข้อ 172 เป็นข้อเดียวที่อ้าง 'ข้อ 91 วรรคสอง' และ 'ข้อ 130 วรรคหนึ่ง' เป็นตัวอักษร เปิดให้ขอคืนหลักประกันเงินล่วงหน้าแต่บางส่วนได้
ขั้นตอนปฏิบัติ
- 1. ตรวจก่อนว่าจะจ่ายเงินล่วงหน้าได้หรือไม่ — หลักคือ 'จะกระทำมิได้' เว้นแต่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นว่ามีความจำเป็นจะต้องจ่าย และมีการกำหนดเงื่อนไขไว้ 'ก่อนการทำสัญญาหรือข้อตกลง' (ข้อ 89)
- 2. ดูว่าเข้ากรณีใดใน 4 กรณีของข้อ 89 — (1) ซื้อหรือจ้างจากหน่วยงานของรัฐ ไม่เกินร้อยละห้าสิบ (2) ซื้อจากสถาบันของรัฐในต่างประเทศ/องค์การระหว่างประเทศ/ผู้ผลิตหรือผู้แทนจำหน่ายโดยตรงในต่างประเทศ ตามที่ตกลงหรือตามเงื่อนไขที่ผู้ขายกำหนด (3) บอกรับวารสาร สั่งจองหนังสือ ฐานข้อมูลสำเร็จรูป จ่ายได้เท่าที่จ่ายจริง (4) การซื้อหรือการจ้างโดยวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป วิธีคัดเลือก และวิธีเฉพาะเจาะจง ไม่เกินร้อยละสิบห้าของราคาซื้อหรือราคาจ้าง
- 3. กรณีข้อ 89 (4) ต้องกำหนดอัตราค่าพัสดุที่จะจ่ายล่วงหน้าไว้เป็นเงื่อนไขในประกาศและเอกสารเชิญชวนหรือหนังสือเชิญชวนด้วย
- 4. เรียกหลักประกันให้ถูก — ข้อ 89 (1) (2) (3) ไม่ต้องเรียกหลักประกัน (ข้อ 91 วรรคหนึ่ง) ส่วนข้อ 89 (4) ต้องเรียกพันธบัตรรัฐบาลไทย หรือหนังสือค้ำประกัน หรือหนังสือค้ำประกันอิเล็กทรอนิกส์ของธนาคารในประเทศ (ข้อ 91 วรรคสอง) และต้องกำหนดเป็นเงื่อนไขไว้ในสัญญาด้วย
- 5. งานจ้างที่ปรึกษา ใช้ข้อ 130 — จ่ายล่วงหน้าไม่เกินร้อยละสิบห้าของค่าจ้างตามสัญญา และต้องนำหนังสือค้ำประกันของธนาคารในประเทศมาค้ำประกัน โดยต้องกำหนดเป็นเงื่อนไขไว้ในประกาศและเอกสารเชิญชวนหรือหนังสือเชิญชวน และในสัญญาด้วย
- 6. กรณีจ้างหน่วยงานของรัฐเป็นที่ปรึกษา จ่ายล่วงหน้าได้ไม่เกินร้อยละห้าสิบของค่าจ้างตามสัญญา และไม่ต้องมีหลักประกันเงินล่วงหน้าก็ได้ (ข้อ 130 วรรคสอง)
- 7. ระหว่างสัญญา หักเงินคืนเงินล่วงหน้าจากค่าของหรือค่าจ้างในแต่ละงวด
- 8. เมื่อหักไปแล้วบางส่วน คู่สัญญาขอคืนหลักประกันการรับเงินล่วงหน้าแต่บางส่วนได้ ถ้าระบุไว้เป็นเงื่อนไขในเอกสารเชิญชวนและในสัญญา (ข้อ 172)
- 9. คืนหนังสือค้ำประกันเงินล่วงหน้าทั้งฉบับเมื่อหักเงินที่จ่ายล่วงหน้าจากค่าของหรือค่าจ้างแต่ละงวดครบถ้วนแล้ว (ข้อ 91 วรรคสอง / ข้อ 130 วรรคหนึ่ง)
- 10. แยกให้ชัดจาก 'เงินประกันผลงาน' ในงานจ้างก่อสร้างที่แบ่งจ่ายเป็นงวด (ข้อ 173) ซึ่งเป็นการหักเงินจากค่าจ้างแต่ละงวดตามอัตราที่หน่วยงานของรัฐกำหนด และคู่สัญญานำหนังสือค้ำประกันธนาคารมาแทนการหักเงินได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- จ่ายเงินล่วงหน้าโดยไม่ได้กำหนดเงื่อนไขไว้ก่อนการทำสัญญา — ข้อ 89 บังคับว่าต้อง 'มีการกำหนดเงื่อนไขไว้ก่อนการทำสัญญาหรือข้อตกลง'
- จ่ายล่วงหน้าเกินร้อยละสิบห้าในกรณีทั่วไป — ข้อ 89 (4) กำหนดเพดานไว้ที่ร้อยละสิบห้าของราคาซื้อหรือราคาจ้าง (ร้อยละห้าสิบใช้ได้เฉพาะกรณีซื้อหรือจ้างจากหน่วยงานของรัฐตามข้อ 89 (1) และการจ้างหน่วยงานของรัฐเป็นที่ปรึกษาตามข้อ 130 วรรคสอง)
- จ่ายล่วงหน้าตามข้อ 89 (4) โดยไม่เรียกหลักประกันเงินล่วงหน้า — ข้อ 91 วรรคสอง บังคับให้เรียก ต่างจาก (1) (2) (3) ที่ไม่ต้องเรียก
- รับ 'เงินสด' หรือ 'เช็ค' เป็นหลักประกันเงินล่วงหน้า — ข้อ 91 วรรคสอง ระบุเฉพาะพันธบัตรรัฐบาลไทย หนังสือค้ำประกัน หรือหนังสือค้ำประกันอิเล็กทรอนิกส์ของธนาคารในประเทศ (แคบกว่ารายการหลักประกันสัญญาตามข้อ 167)
- ลืมกำหนดอัตราค่าพัสดุที่จะจ่ายล่วงหน้าไว้ในประกาศและเอกสารเชิญชวน — ข้อ 89 (4) บังคับให้กำหนด
- คืนหลักประกันเงินล่วงหน้าทั้งฉบับทั้งที่ยังหักเงินคืนไม่ครบ — ข้อ 91 วรรคสอง ให้คืนเมื่อ 'ได้หักเงินที่ได้จ่ายล่วงหน้าจากเงินค่าของหรือค่าจ้างในแต่ละงวดครบถ้วนแล้ว' ส่วนการคืนบางส่วนต้องเข้าเงื่อนไขข้อ 172 และต้องระบุไว้ในเอกสารเชิญชวนและในสัญญา
- สับสนระหว่างหลักประกันการรับเงินล่วงหน้า (ข้อ 91/130/172) กับเงินประกันผลงาน (ข้อ 173) — เป็นคนละตัว คนละกลไก และคืนคนละเวลา
- เข้าใจว่าการเปิด L/C หรือจ่ายตามความก้าวหน้าในการสั่งซื้อพัสดุคือการจ่ายเงินล่วงหน้า — ข้อ 90 ระบุชัดว่าไม่ถือว่าเป็นการจ่ายเงินล่วงหน้า
มาตรา/ข้อ ที่เกี่ยวข้อง
8 รายการ
ข้อ 89
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๘๙ การจ่ายเงินค่าพัสดุล่วงหน้าให้แก่ผู้ประกอบการที่เป็นคู่สัญญาจะกระทำมิได้ เว้นแต่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นว่ามีความจำเป็นจะต้องจ่าย และมีการกำหนดเงื่อนไขไ…
ข้อ 90
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๙๐ การจ่ายเงินตามแบบธรรมเนียมการค้าระหว่างประเทศ โดยเปิดเลตเตอร์ออฟเครดิต หรือโดยวิธีใช้ดราฟต์กรณีที่วงเงินไม่เกิน ๕๐๐,๐๐๐ บาท หรือการจ่ายเงินตามความก้าวหน้…
ข้อ 91
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการซื้อหรือจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงานหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุหรือแบบรูปรายการ งานก่อสร้าง
ข้อ ๙๑ การจ่ายเงินค่าพัสดุล่วงหน้าตามข้อ ๘๙ (๑) (๒) และ (๓) ไม่ต้องเรียกหลักประกัน
ส่วนการจ่ายเงินค่าพัสดุล่วงหน้าตามข้อ ๘๙ (๔) ผู้ประกอบการที่เป็นคู่สัญญาจะต้…
ข้อ 130
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — กระบวนการจ้างที่ปรึกษา การจัดทำร่างขอบเขตของงานจ้างที่ปรึกษา
ข้อ ๑๓๐ ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องจ่ายเงินค่าจ้างล่วงหน้า ให้จ่ายได้ไม่เกินร้อยละสิบห้า ของค่าจ้างตามสัญญา และที่ปรึกษาที่เป็นคู่สัญญาจะต้องนำหนังสือค้ำประกันหรื…
ข้อ 172
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — หลักประกัน หลักประกันการเสนอราคา
ข้อ ๑๗๒ หลักประกันการรับเงินล่วงหน้าตามข้อ ๙๑ วรรคสอง หรือข้อ ๑๓๐ วรรคหนึ่ง แล้วแต่กรณี เมื่อหน่วยงานของรัฐได้หักเงินที่จะจ่ายแต่ละครั้งที่จะใช้คืนเงินล่วงหน้าท…
ข้อ 173
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — หลักประกัน หลักประกันการเสนอราคา
ข้อ ๑๗๓ ในการจ้างงานก่อสร้างที่หน่วยงานของรัฐกำหนดแบ่งการชำระเงินค่าจ้างออกเป็นงวด และมีความประสงค์ให้มีการหักเงินประกันผลงานในแต่ละงวด ให้กำหนดการหักเงินตามอัต…
ข้อ 174
ระเบียบฯ 2560 · ส่วนที่ 2 — หลักประกัน หลักประกันการเสนอราคา
ข้อ ๑๗๔ ในการจ้างที่ปรึกษาจากหน่วยงานของรัฐที่แบ่งการชำระเงินออกเป็นงวด ให้ผู้ว่าจ้าง หักเงินที่จะจ่ายแต่ละครั้งในอัตราไม่ต่ำกว่าร้อยละห้าแต่ไม่เกินร้อยละสิบของ…
มาตรา 99
พ.ร.บ. 2560 · หมวด 9 — การทำสัญญา
มาตรา ๙๙ รายละเอียดวิธีการและขั้นตอนการทำสัญญาที่ไม่ได้บัญญัติไว้ในหมวดนี้ ให้เป็นไปตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด